Από τον «Σταυρό» έως την «Κυριακή των Βαΐων»

Posted: 20/04/2011 by Ευάγγελος Β. Τσακνάκης in Πολιτιστικά

Ο Σταυρός

Εικοσιδύο ημέρες μετά τις απόκριες οι νέες, κυρίως, της Δολίχης, το μεσημέρι συγκεντρώνονταν στη θέση του δημοτικού σχολείου (το οποίο κτίστηκε το 1948). Στόλιζαν ένα γκιούμι (δοχείο) με λουλούδια και άνθη δέντρων (κυρίως από αμυγδαλιές) σε σχήμα σταυρού. Τα κορίτσια χόρευαν στη θέση αυτή μέχρι το απόγευμα περίπου, γύρω από το στολισμένο γκιούμι. Στη συνέχεια χορεύοντας οι νέες μετέφεραν το γκιούμι με το σταυρό και το εναπόθεταν στη θέση Αϊντίνι, όπου ο χορός συνεχιζόταν μέχρι που νύχτωνε. Η αρχή του εθίμου είναι απροσδιόριστη, ενώ μέχρι το 1980 συνεχιζόταν. Σήμερα, αυτό το έθιμο δεν αναβιώνει.

“Τα Τσάκνα”.

Η Παράδοση

Τα «Τσάκνα» λάμβαναν χώρα κάθε Κυριακή πριν την Κυριακή των Βαΐων, όπου, μετά την πρωινή Θεία Λειτουργία, οι νέοι και οι νέες της Δολίχης ανέβαιναν στο λόφο του Προφήτη Ηλία και γλεντούσανε με τραγούδια και χορούς για τα Τσάκνα. Στην εκδήλωση αυτή συμμετείχαν και κάτοικοι των γειτονικών χωριών, Κοκκινόγη, Γεράνεια, Λόφος και Πύθιο. Με τα «Τσάκνα» οι άνθρωποι υποδέχονταν την Άνοιξη. Το έθιμο επέτασσε να τρώνε ξυνίθρες, οι οποίες είναι φυτά που φυτρώνουν μέσα στις πουρναριές. Καθώς έτρωγαν τις ξυνίθρες, λοιπόν, χορεύανε κάτω από το δέντρο (βελανιδιά) που βρίσκεται στο στεφάνι του Αϊλιά και συνέχιζαν στο μεγάλο δέντρο στον “Οφανό” του ίδιου λόφου. Κατά την κατάβαση το τραγούδι και ο χορός δεν είχαν τελειωμό. Οι συμμετέχοντες κατέληγαν στη θέση “Αιντίνι” της Δολίχης και το γλέντι συνεχιζόταν μέχρι το απόγευμα.

Μπορούμε να πούμε με ασφάλεια ότι τα «Τσάκνα» οργανώνονταν πριν από το 1930, ενώ  από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 το έθιμο έπαψε να υφίσταται. Ωστόσο από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 οι Δολιχαίοι χόρευαν τα Τσάκνα με το πρώτο γραμμόφωνο που διέθετε ο Παντελής Χρ. Τσακνάκης. Από το 2009 αναβιώνει από το Σύλλογο Γυναικών Δολίχης «Φίλα Ευβιότου», όπου οι γυναίκες, κυρίως, συγκεντρώνονται στο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, στο οποίο τελείται εσπερινός και ακολουθεί χορός είτε στο στεφάνι είτε στην κορυφή του λόφου. Οι γυναίκες ετοιμάζουν διάφορα εδέσματα και ο χορός γίνεται με τραγούδια που τραγουδάνε οι ίδιες.

Οι Λαζαρίνες

Το Σάββατο του Λαζάρου, το απόγευμα, οι γυναίκες της Δολίχης, κυρίως οι νεότερες, ντυμένες με την παραδοσιακή στολή των Λαζαρίνων (άσπρες φούστες, μαύρο ή κόκκινο σαραφάνι -μπλούζα σαν γιλέκο- και άσπρα φακιόλια -μαντήλια) χόρευαν στην κεντρική πλατεία τραγούδια του Λαζάρου έως την ώρα που νύχτωνε. Στη συνέχεια συγκεντρώνονταν σε σπίτι μιας κοπέλας (ήταν ιδιαίτερη τιμή για την μοναδική κοπέλα που επιλεγόταν κάθε χρόνο), όπου συνέχιζαν το γλέντι μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής των Βαΐων. Οι Λαζαρίνες είχαν ήδη ετοιμάσει στα σπίτια τους διάφορα εδέσματα (πίτες και γλυκά), τα οποία τα έφερναν στο γλέντι. Τα αγόρια στέκονταν έξω από το σπίτι, στο οποίο διασκέδαζαν οι Λαζαρίνες, ώστε να συναντήσουν κάποια υποψήφια νύφη. Ενέργεια που καλούσαν νυφοπάζαρο.

Κυριακή Των Βαΐων

Οι Λαζαρίνες, αφού ξεκουράζονταν λίγες ώρες, μετέβαιναν το πρωί στην εκκλησία, όπως και όλοι οι Δολιχαίοι. Η στολή των Λαζαρίνων ήταν διαφορετική εκείνη την ημέρα. Φορούσαν πολύχρωμα φουστάνια και ποδιές, γιλέκο και κρέπι στο κεφάλι, χρώματος, συνήθως, μπλε σκούρο (σ.σ. οι σημερινές παραδοσιακές στολές των Λαζαρίνων, που διαθέτει ο Σύλλογος Γυναικών Δολίχης, είναι στα πρότυπα αυτών των στολών). Στην κεντρική πλατεία ακολουθούσε χορός από τις Λαζαρίνες, αλλά και από όλους τους Δολιχαίους. Τραγούδια των Βαϊών όπως: Γεφύρι είχα στη θάλασσα και σκάλα μες την άμμο, ανέβαινα – κατέβαινα για το Χριστός Ανέστη, το Χάρο ρωτούσα: δείξε με Χάρε δείξε με πότε θες να με πάρεις, την Κυριακίτσα που ‘ρχεται ή την άλλη παραπάνω. Αν έχεις άσπρα βάλε τα φλουριά μην τα λυπάσαι και αν έχεις άλογο καλό περπάτα καβαλάρης. Το τραγούδι ήταν πένθιμο καθώς ακολουθούσε η Μεγάλη Εβδομάδα.

Το απόγευμα, μετά την μεσημεριανή ξεκούραση, το γλέντι ξεκινούσε ξανά στην κεντρική πλατεία και διαρκούσε μέχρι τη νύχτα.

Σήμερα, το έθιμο των Λαζαρίνων αναβιώνει κάθε Κυριακή των Βαϊων από το Σύλλογο Γυναικών της Δολίχης.

20 Απριλίου 2011 – Ευάγγελος Βασ. Τσακνάκης
Τις πληροφορίες παρείχε η κ. Αμαλία Μαντζάρα συζ. Αποστ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s