Από τη Μ. Εβδομάδα στο Πάσχα και την Αγ. Παρασκευή

Του Ευαγγέλου Βασ. Τσακνάκη

Μ. Εβδομάδα – Πάσχα

Τη Μεγάλη Πέμπτη, οι Δολιχαίες ζύμωναν το πασχαλόψωμο. Το λέγανε «φτασμιδίτικο» και παρασκευαζόταν όπως τα τσουρέκια, αλλά η μαγιά γινόταν με βασιλικό και ρεβίθια. Το ψωμί αυτό το έψηναν εκείνη την ημέρα και το έτρωγαν την Κυριακή του Πάσχα. Τη Μ. Πέμπτη, επίσης, βάφονταν και τα αυγά.

Το πρωί της Μ. Πέμπτης, οι γυναίκες τοποθετούσαν συμβολικά ένα κόκκινο πανί που σήμαινε το θάνατο του Χριστού, συνήθως, στην αυλή του σπιτιού. Επιπλέον, έβαφαν με κόκκινη μπογιά σε σχήμα σταυρού τα μέτωπα των παιδιών, καθώς και τις πλάτες των προβάτων.

Την Μ. Πέμπτη και την Μ. Παρασκευή, οι νέες ανύπανδρες κοπέλες μάζευαν λουλούδια για το στολισμό του επιταφίου. Ο στολισμός ξεκινούσε από το πρωί της Μ. Παρασκευής.

Την Μ. Παρασκευή γινόταν η περιφορά του επιταφίου. Η κύρια εκκλησία της Δολίχης ήταν ο ιερός ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.

Το Μ. Σάββατο, οι Δολιχαίοι περίμεναν την Ανάσταση και οι περισσότεροι παρευρίσκονταν στη Θεία Λειτουργία που ακολουθούσε.

Την Κυριακή του Πάσχα, στη Δολίχη, το αρνί ψηνόταν στο φούρνο μέχρι τα τέλη, περίπου, της δεκαετίας του 1970, ενώ στη συνέχεια ο οβελίας ψήνεται στη σούβλα. Ακολουθούσε χορός στην κεντρική πλατεία με τραγούδια χαρμόσυνα για την Ανάσταση από το απόγευμα της Κυριακής έως όταν νύχτωνε. Τη δεύτερη μέρα του Πάσχα (δεύτερη Ανάσταση), μετά τη Θεία Λειτουργία, ακολουθούσε χορός πάλι στην κεντρική πλατεία. Από το απόγευμα οι νέοι και οι νέες μόνο μετέβαιναν για γλέντι στην τοποθεσία «Αϊντίνι» μέχρι που νύχτωνε. Το ίδιο συνέβαινε και την Τρίτη μετά το Πάσχα. Ο χορός αυτός που διαρκούσε τρεις μέρες έδειχνε τη χαρά των ανθρώπων για την Ανάσταση, αλλά και την ανάγκη του κόσμου για διασκέδαση.

Τα παραπάνω συνέβαιναν μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1960, χωρίς να είναι γνωστό πως και πότε ακριβώς ξεκίνησαν.

Ζωοδόχου Πηγής

Την Παρασκευή μετά το Πάσχα τελούταν η Θεία Λειτουργία, όπως και τώρα, στο ιερό ναό της Παναγίας Ζωοδόχου Πηγής στην τοποθεσία «Τοπόλιανη» του Πυθίου. Οι Δολιχαίοι μετέβαιναν εκεί από το πρωί. Συμμετείχαν οι κάτοικοι του Πυθίου, της Κοκκινόγης, των Γερανείων, του Λόφου και λοιπών τριγύρω χωριών. Το γλέντι άρχιζε με δημοτικά τραγούδια. Στο προαύλιο της εκκλησίας υπήρχαν και μικροπωλητές που πλαισίωναν την εκδήλωση, αφού ήταν ένα μικρό πανηγύρι. Οι κάτοικοι των διάφορων χωριών είτε χόρευαν μόνοι τους –ανά χωριό- είτε όλοι μαζί.

Δεν μπορεί να προσδιοριστεί ή αρχή των εκδηλώσεων στη Ζωοοδόχου Πηγής, αλλά μπορούμε να πούμε ότι μέχρι το 1990 περίπου γινόταν το πανηγύρι, το οποίο άρχισε να εξασθενεί από τις αρχές της δεκαετίας 1980.

Την Κυριακή του Θωμά, μετά τη Θεία Λειτουργία, οι Δολιχαίοι χόρευαν ξανά στην κεντρική πλατεία.

Τις πληροφορίες παρείχε η κ. Αμαλία Μαντζάρα συζ. Αποστ.

Σήμερα, την Μεγάλη Πέμπτη οι νέες του χωριού στολίζουν τον Επιτάφιο και όλο το βράδυ ξενυχτάνε δίπλα στον Εσταυρωμένο. Την Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ, γίνεται η περιφορά του Επιταφίου σε όλο το χωριό και μάλιστα σε διαφορετική γειτονιά κάθε χρόνο. Το Μεγάλο Σάββατο οι κάτοικοι της Δολίχης και πολλοί επισκέπτες ετοιμάζονται για την Ανάσταση στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου.

Την Κυριακή του Πάσχα, ο οβελίας έχει τον πρώτο λόγο. Η μυρωδιά του ψημένου αρνιού σε όλο το χωριό κατακλύζει όλη την ατμόσφαιρα. Την Παρασκευή μετά το Πάσχα, στην εορτή της Ζωοδόχου Πηγής, οι κάτοικοι του χωριού και των γύρω χωριών, μεταβαίνουν στην εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, που βρίσκεται τρία χιλιόμετρα ανατολικά από τη Δολίχη.

_______

Την Πρωτομαγιά ο λόφος του Προφήτη Ηλία και η «Περάσα» κατακλύζονται από πλήθος κόσμου που καταφθάνει από διάφορα μέρη. Πίτες και διάφορα άλλα έχουν προετοιμαστεί από την προηγούμενη μέρα. Ψήνονται τα αρνιά, κοκορέτσι, κεμπάπ κλπ. την ίδια μέρα και με άφθονο κρασί και μπύρα το γλέντι κρατάει μέχρι αργά το απόγευμα.

Στις 20 Ιουλίου οι Δολιχιώτες ανεβαίνουν στο λόφο του Προφήτη Ηλία, για να τιμήσουν τη μνήμη του σε ένα εκκλησάκι αφιερωμένο σ’ Αυτόν. Εκεί τελείται η Θεία Δοξολογία και η καθιερωμένη αρτοκλασία. Επίσης μοιράζεται λουκούμι και χυμός στους πιστούς.

Στις 26 Ιουλίου τιμάται η μνήμη της Αγίας Παρασκευής. Τα τελευταία χρόνια η Θεία Δοξολογία τελείται στο εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής που βρίσκεται στο «Μετόχι» στη Δολίχη. Με το τέλος της Θείας Λειτουργίας μοιράζεται στους πιστούς άρτος, καφές, αναψυκτικά, γλυκά κλπ.