Αρχαία Δολίχη

Η Δολίχη ήταν σπουδαία πόλη της ορεινής (βόρειας) Περραιβίας και πόλη της αρχαίας Περραιβικής Τριπόλεως μαζί με την Άζωρο και το Πύθιο.

Η ιστορική διαδρομή του ονόματος Δολίχη [1]

Η πρώτη ονομασία της πολίχνης που χτίστηκε πιθανότατα στην αριστερή όχθη του ποταμού Ευρώπου (Τιταρήσιου) ήταν Δολίχη και ανήκε διοικητικά στην Περραιβική Τρίπολη. Ο κάτοικός της ανάλογα με το φύλλο ονομαζόταν Δολιχεύς ή Δολιχαία, κατά το νεοελληνικό Δολιχιώτης – Δολιχιώτισσα. Δεν γνωρίζουμε το όνομα του οικιστή ούτε την ακριβή ημερομηνία θεμελίωσής της. Την εποχή της Ρωμαιοκρατίας ονομαζόταν Dolichae (Ντολίχε). Στους Βυζαντινούς χρόνους ονομαζόταν Δολίχη, ενώ επί Τουρκοκρατίας Δούχλιστα, Ντούχλιστα ή Τούχλιστα κατά παράφραση της αρχικής της ονομασίας. Το σημερινό χωριό απέκτησε και πάλι το όνομα Δολίχη το 1914. (Σελ. 13-14)

Υπάρχουν αρκετές πιθανές εκδοχές σχετικά με την προέλευση του ονόματος Δολίχη:

α)  Από το αγώνισμα δρόμου των Ολυμπιακών Αγώνων, Δόλιχος.
Τα αγωνίσματα των δρόμων είχαν σπουδαία  θέση στο πρόγραμμα των αρχαίων αγώνων. Από αυτά το λεγόμενο στάδιο ή στάδιος δρόμος, δηλαδή μία απλή διαδρομή από τη μία άκρη του σταδίου στην άλλη, ήταν ένα από τα πλέον συναρπαστικά αθλήματα στην αρχαία Ελλάδα. Το μήκος του δρόμου αυτού διέφερε από στάδιο σε στάδιο. Στην Ολυμπία ήταν 192.27 μ., στην Επίδαυρο 180 μ., στους Δελφούς 177.50 μ., στην Πέργαμο 210 μ. κλπ. Γενικά το ελληνικό στάδιο ήταν σχήματος παραλληλόγραμμου, μήκους 200 περίπου μέτρων και πλάτους περίπου 30 μέτρων. Όλοι οι δρόμοι των οποίων το μήκος ήταν δύο ή περισσότερα στάδια, ονομάζονταν κάμπειοι, λόγω του γεγονότος ότι όλοι οι αθλητές έπρεπε να στρίψουν γύρω από έναν στύλο, τον καμπτήρα. Ένας κάμπειος δρόμος ήταν και ο δόλιχος, ο οποίος θεωρούταν ο μεγαλύτερος που έτρεχαν οι αθλητές μέσα στο στάδιο. Η απόσταση που διέτρεχαν οι αθλητές δεν ήταν η ίδια σε όλους στους αγώνες. Είναι πολύ πιθανό ότι στην Ολυμπία οι δολιχοδρόμοι έτρεχαν 24 στάδια.

β)  Από τον ήρωα και ηγεμόνα της Ελευσίνας Δόλιχο, στον οποίο η θεά Δήμητρα δίδαξε τη λατρεία της όταν περιπλανώμενη έφθασε εκεί, όπως αναφέρει ο Όμηρος στον Ύμνο της Δήμητρας.

γ) Από το αρχαιοελληνικό επίθετο Δολιχός, Δολιχή, Δολιχόν, που σημαίνει μακρός, επιμήκης, μακροχρόνιος, ανιαρός, κουραστικός.

δ) Με το όνομα Δολίχη (εκτός από την αρχαία πολίχνη της Περραιβίας) συναντάμε τρία επιμήκη νησιά και μία ακόμη πόλη. Είναι το αρχαίο όνομα του νησιού των Κυκλάδων Ικαρία. Άλλη ονομασία του νησιού Τάφος (το σημερινό Μεγανήσι) που βρίσκεται νοτιοανατολικά της Λευκάδας. Νησί της Ακαρνανίας, ανατολικά της Κεφαλονιάς, στην εκβολή του Αχελώου, το οποίο σήμερα δεν υπάρχει. Πόλη της Συρίας στην περιοχή της Κομμαγηνής, επί της Γερμανικίας οδού κατά τον ποταμό Ευφράτη. Ιδρύθηκε την εποχή των διαδόχων του Μ. Αλεξάνδρου και επί των Ρωμαίων αυτοκρατόρων εξέδωσε νόμισμα. Σ’ αυτή λατρεύονταν ο Δολιχηνός Ζευς του οποίου υπήρχε σπουδαίος ναός. Διέθετε επίσημα θερμά λουτρά, ενώ στα χριστιανικά χρόνια  υπήρξε έδρα επισκοπής. [2] Εκτός αυτών, Δουλίχιον αποκαλούνταν και το νησί Κακάβα κοντά στο ακρωτήριο Σκάλα (το νησί αυτό σήμερα δεν υπάρχει, επειδή έχει καλυφθεί από τη θάλασσα). Επίσης Δουλίχιον αποκαλούνταν εκείνο το μέρος της Κεφαλονιάς που βρίσκεται πολύ κοντά στο νησί Σάμη.

στ) Από το γένος φυτών δόλιχος της οικογένειας των χεδροπών της φυλής των φασολιών (ψυχανθών). Κυριότερα είδη είναι τα εξής: δόλιχος ο κοινός, δόλιχος ο λοβός, δόλιχος ο μελανόφθαλμος, δόλιχος ο διανθής και δόλιχος η σόγια.

ζ) Από το γένος των εντόμων δόλιχος. Πρόκειται για κολεόπτερα στους ομοιογένειας των καραβιδών. Οι δόλιχοι είναι κάνθαροι ευμεγέθεις και ζουν κατά προτίμηση στα σιτηρά.

η) Από το επίθετο δολιχοκέφαλος (δολιχός = μακρύς + κεφαλή). Πρόκειται για μορφή κρανίου, κατά την οποία η προσθιοπίσθια διάμετρος είναι πολύ μεγαλύτερη από την εγκάρσια. Συνώνυμο επίθετο είναι ο μακροκέφαλος.

θ) Ο Όμηρος αναφέρει αρκετές φορές στην Οδύσσεια και μία φορά στην Ιλιάδα το νησί του Ιονίου Δουλίχιο. Το Δουλίχιο βρισκόταν κοντά στην Ιθάκη, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει ταυτιστεί με βεβαιότητα. Το νησί Δουλίχιον βρισκόταν νοτιοανατολικά της Ιθάκης και κατά τον Όμηρο ανήκε στους Εχινάδες (συστάδα νησιών στα δυτικά παράλια της Αιτωλίας) και κατοικούνταν από τους Επειείς (σύμφωνα με τη μυθολογία ο ομηρικός ήρωας Επειός ήταν ο κατασκευαστής του δούρειου ίππου). Στη ραψωδία ξ 336 μνημονεύεται ο βασιλιάς του Δουλιχίου Άκαστος. Από το Δουλίχιον οδήγησε πολεμιστές στην Τροία ο Μέγης. Κατά τον Στράβωνα το Δουλίχιον είναι το νησί Δολίχη.

Το πιθανότερο είναι η αρχαία πολίχνη να απέκτησε το όνομά της  από το επίθετο δολιχός-δολιχή-δολιχόν, λόγω της μακρόστενης πολεοδομίας της κατά μήκος του ποταμού Τιταρήσιου ή από το επίθετο δολιχοκέφαλος, λόγω της μορφής του κρανίου των κατοίκων της. Λιγότερο πιθανό είναι να απέκτησε το όνομά της από το αγώνισμα δόλιχος, μιας και δεν γνωρίζουμε κάποιον κάτοικό της που να διακρίθηκε στο αγώνισμα αυτό. Άλλωστε οι αρχαίοι Έλληνες δεν κρατούσαν ή κατέγραφαν τις επιδόσεις των αθλητών τους, με σκοπό να τις συγκρίνουν με άλλες. Η τέλεση του αγωνίσματος στην Περραιβική Τρίπολη ή στην ευρύτερη περιοχή στους Περραιβίας δεν αναφέρεται σε καμία αρχαία πηγή. Αποκλείεται το ενδεχόμενο να προήλθε το όνομά της από τον ηγεμόνα στους Ελευσίνας Δόλιχο, του οποίου η σχέση  με τη Δολίχη είναι μάλλον απίθανη. Επίσης θα πρέπει να αποκλείσουμε την προέλευση του ονόματος από το φυτό ή το έντομο δόλιχος.

Η θέση της Αρχαίας Δολίχης 

Ο ενδιαφέρων τρόπος με τον οποίο «είδαν» και τοποθετούσαν τη Δολίχη οι περιηγητές.

Ο Γάλλος περιηγητής Leon Heuzey, κατά το 1860, αναφέρει στο έργο του ότι θα τοποθετούσε καλύτερα τη μία από τις πόλεις της Τριπολίτιδος, ανάλογα με τα ερείπια που συναντούμε προχωρώντας προς τα δυτικά, σε απόσταση ενός μιλίου, στο ΚΑΣΤΡΙ και ότι κάποτε εκεί υπήρξε οχυρωμένη πόλη και βρέθηκαν νομίσματα και επιγραφές. [3]

Ο Νικόλαος Γεωργιάδης, γιατρός, πολιτικός και ιστορικός, αναφέρει ότι η θέση της αρχαίας Δολίχης είναι στη γνωστή θέση «Καστρί». [4] Και ο εκ Βόλου Γεωργιάδης που ερεύνησε και μελέτησε την Θεσσαλία και ιδιαίτερα την Περραιβική Τρίπολη, δέχεται ότι η Δολίχη πρέπει να ήταν στη σημερινή της θέση, γιατί κατά το 1870 που επισκέφθηκε την περιοχή, συνάντησε λείψανα τειχών απροσδιορίστου εποχής στο στεφάνι του λόφου του Προφήτη Ηλία. [5]  

Ο αρχαιολόγος Απόστολος Αρβανιτόπουλος γράφει ότι: «Δολίχη δέ επί της θέσεως Καστρί παρά τό χωρίον Δούχλιστα, ου τό όνομα φαίνεται ον τό Δολίχης αυτής παρεφθαρμένο τήν γνώμην ταύτην, ην πάντες σχεδόν οί νεώτεροι γεωγράφοι, απεδέχθησαν…». [6] Στην Αρχαιολογική Εφημερίδα -1923, σελ 136- ο αρχαιολόγος Αρβανιτόπουλος θεωρεί τη θέση της αρχαίας Δολίχης στη σημερινή της θέση και μέχρι τη θέση «Καστρί». Το όνομα της το οφείλει πιθανόν στη στενόμακρη έκταση της. Οριστικοποιεί μάλιστα αυτή τη θέση και στα Π.Α.Ε. 1914 σελ 205. [7] 

Και ο γερμανός αρχαιολόγος Friedrich Stahlin αναφέρει ότι: «Εάν η Άζωρος βρισκόταν όπου είναι τώρα η Βουβάλα, τότε η Δολίχη πρέπει να αναζητηθεί στα ανατολικά της, μια και στο Λυκούδι, περίπου, χωρίζεται ο δρόμος ανάμεσα στις δύο πόλεις. Πέρα από αυτό, η Δολίχη βρισκόταν οπωσδήποτε στα βόρεια της Τριπολίτιδας, μια και συνόρευε με την Ελιμιώτιδα.  [8] 

Η θέση της παλιοχριστιανικής Δολίχης ταυτίστηκε στον αρχαιολογικό χώρο «Καστρί Δολίχης» από την 7η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Λάρισας. Εκεί μάλιστα, όπου οι αρχαίοι Δολιχαίοι έκτισαν τρεις παλιοχριστιανικές εκκλησίες με μοναδικά ψηφιδωτά χρησιμοποίησαν και αρχαιότερο υλικό, μεταξύ του οποίου βρέθηκαν οι περίφημες επιγραφές που αναφέρονται στην «ΠΟΛΙΣ Η ΔΟΛΙΧΑΙΩΝ» και στην «ΦΙΛΑ ΕΥΒΙΟΤΟΥ -τη Δολιχαία». Δεν είναι, όμως, μόνο οι επιγραφές, αλλά και το ίδιο το χώμα τους αποδεικνύει ότι οι επιγραφές δεν μεταφέρθηκαν από άλλο χώρο, αλλά ανήκαν στην εν λόγω περιοχή. [9] 
Όσο για τη θέση της αρχαίας Δολίχης, η οποία, σύμφωνα με την ΙΕ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Λάρισας ανήκε στον αρχαιολογικό χώρο της γεωγραφικής περιοχής του Σαρανταπόρου, αρκετοί ερευνητές διαφωνούν για τη θέση της στο συγκεκριμένο χώρο, τόσο λόγω των ανωτέρω αλλά και επειδή η ΙΕ’ Εφορεία βασίστηκε μόνο σε έναν δίγλωσσο οριοδείκτη. Πιθανόν λοιπόν να πρόκειται για άλλη πόλη. Τελικά, η αρχαιολόγος της ΙΕ΄ ΕΠΚΑ Λάρισας στο 5ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις» που έλαβε χώρα στη Δολίχη τον Ιούλιο 2012, διατύπωσε τα εξής: «Παρ’ όλα αυτά τα νέα στοιχεία από τις ανασκαφές της 7ης ΕΒΑ, το πλούσιο υλικό που κάθε μέρα προστίθεται στα παλιότερα ευρήματα και η διεξοδικότερη επιφανειακή έρευνα στην περιοχή ενισχύουν την πεποίθηση ότι η αρχαία Δολίχη πρέπει να τοποθετηθεί οριστικά στον αρχαιολογικό χώρο Καστρί Δολίχης, επιβεβαιώνοντας τις απόψεις των αρχαίων περιηγητών. Η πόλη του Σαρανταπόρου για την οποία επικράτησε η άποψη, για κάποιο διάστημα, ότι είναι η αρχαία Δολίχη, είναι μεν μία σημαντική οχυρωμένη θέση, περιορίζεται όμως κυρίως στα ελληνιστικά χρόνια». [10]

Έτσι, η Δολίχη στην αρχαιότητα, πιθανότατα, βρισκόταν στη σημερινή της θέση και εκτεινόταν στη νοτιοδυτική πλευρά του Αϊλα μέχρι και το Καστρί Δολίχης, με την ακρόπολη της στο κωνικό ύψωμα του Αϊλιά. Εκεί φαίνεται και το χαρακτηριστικό «στεφάνι» γύρω από την κορυφή του Αϊλιά. Εξάλλου, και το γεγονός ότι μέχρι σήμερα αποκαλείται «στεφάνι» δείχνει εκεί την ύπαρξη κάστρου. Ίσως λόγω του ιδιαίτερου κλίματος (απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας) να έσπασαν και να θρυμματίσθηκαν τα ασβεστολιθικά πετρώματα ή το υλικό του κάστρου να χρησιμοποιήθηκε για νεότερες οικοδομές. Ωστόσο, οι αλλεπάλληλες εχθρικές εισβολές ίσως να συντέλεσαν στην καταστροφή του. [11]

Στους πρόποδες του Αϊλιά μέχρι τη δεκαετία του ΄70, όπως και στην περιοχή «Γερανός» (στο χώρο όπου βρίσκεται σήμερα χτισμένος ο Ναός του Αγίου Δημητρίου), αλλά και σε άλλες περιοχές της Δολίχης υπήρχαν μεγάλες πηγές νερού. Ο Ι.Ν. Της Θείας Μεταμορφώσεως του Σωτήρος είναι κτισμένος πάνω σε αρχαία λουτρά κάτι που ενισχύει την ύπαρξη πολλών πηγών. Και όλα τα παραπάνω δείχνουν ότι η αρχαία Δολίχη θα πρέπει να καταλάμβανε τη σημερινή της θέση. Στην περιοχή «Γερανός» μάλιστα, καθώς και σε αρκετές άλλες θέσεις (βλ. παρουσίαση αρχαιολόγου κ. Ασ. Τσιάκα στο 5ο Φεστιβάλ «Περραιβική Τρίπολις») υπήρχε οργάνωση προϊστορικών κοινωνιών. [12] 

Η πόλη ήταν σπουδαία, όπως όλες οι πόλεις της Περραιβίας, αφού βρισκόταν ακριβώς απέναντι της εξόδου του μεγάλου στενού περάσματος από Πιερία προς Περραιβία (Καρακόλι Πέτρας – Αγ. Δημήτριος – Παλιοδέρβενο – Κάμπος Δολίχης).[13]

Είναι πιθανό κατά το 200 π.Χ. οι Αιτωλοί, έπειτα από την κατάληψη και καταστροφή της Μάλλοιας και των Χυρετιών (Δομένικο), να εισήλθαν στο χώρο της Περραιβικής Τριπόλεως και να προκάλεσαν φοβερές καταστροφές στο πεδίο της Τριπόλεως και στον πληθυσμό των πόλεων. Είναι γνωστή η μανία των Αιτωλών κατά των Περραιβικών πόλεων, αφού οι πόλεις της Τριπόλεως βρίσκονταν έναντι των περασμάτων από Μακεδονία προς Θεσσαλία και οι κάτοικοι της Δολίχης και της Περραιβικής Τριπόλεως έκλιναν πάντοτε προς το μέρος των Μακεδόνων Βασιλέων. [14]

Στο χώρο της Δολίχης και του Πυθίου μέχρι την «Τοπόλιανη ή Τριπόλιανη», έχουν βρεθεί αρκετά αρχαιολογικά ευρήματα και πλήθος πλακών, με ανάγλυφες παραστάσεις και επιγραφές. [15]

Παρακάτω ορισμένα από τα αρχαιολογικά ευρήματα της Δολίχης, όπως παραθέτει  στο βιβλίο του ο κ. Σπυρ. Αντ. Μπούμπας «Το Περραιβικόν γένος και ο Όλυμπος»
Επιτύμβιο ανάγλυφο Δολίχης του 1ου αι. μ.Χ. που αντιστοιχεί στην υπ’ αριθμ. 370/Α.Ε. 1923 επιγρ. σελ 138. Αποτοιχίστηκε από την εκκλησία της Δολίχης. Ανάγλυφο που βρέθηκε στη Δολίχη και αντιστοιχεί στην υπ. αριθμ 386δ /Α.Ε. 1923 επιγραφή σελ 158. Ανάγλυφο που βρέθηκε στη Δολίχη και αντιστοιχεί στην υπ’ αριθμ. 386ε/ Α.Ε. 1923 επιγραφή, σελ 160.
Είναι τμήμα από λευκόφαιο μάρμαρο που είναι κομμένο στα δύο. Το άνω τμήμα καταλήγει σε τριγωνικό αέτωμα που στο κέντρο έχει ανάγλυφη την κεφαλή Μέδουσας, με πυκνή κόμη. Κάτωθι δε αυτής τη γραφή: «ΕΥΦΟΡΟΣ, ΜΕΝΑΝΔΡΟΥ» Χαμηλότερα έπειτα από διακοσμητικές παραστάσεις, δείχνει κεφαλή γυναικός που φέρνει στην κεφαλή της ριγμένο ιμάτιο σαν πέπλο. Το άλλο τμήμα έχει την επιγραφή: «ΠΟΛΥΞΕΝΑΝ ΕΥΗΘΙΔΟΥ ΘΥΓΑΤΕΡΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΔΕ ΕΥΑΤΟΥ ΤΥΝΒΩ ΚΑΙ ΣΤΗΛΗ ΤΟΥΤΟ ΓΕΡΑΣ ΕΣΤΙ ΘΑΝΟΝΤΩΝ» Πρόκειται περί στήλης φαιού μαρμάρου που στο επάνω μέρος του, εντός κορνιζομένου δι’ αναγλύφων παραστάσεων ημικυκλίου, εικονίζεται καφαλή μέδουσας με πλούσιαν κεχωρισμένην κόμην. Κάτωθεν δε αυτής επί οριζοντίου χώρου είναι η γραφή: «ΑΝΔΡΑ ΦΙΑΛ ΔΗΜΟΦΙΛΟΝ ΗΡΩΑ ΣΥΝ ΑΥΤΟΒΟΥΛΩ ΤΕΚΝΩ* ΗΡΩΕΣ ΧΡΗΣΤΟΙ ΧΑΙΡΕΤΕ ΠΑΝΤΟΤ’ ΕΜΟΙ ΘΝΗΣΚΩ ΜΗΤΕΡ ΕΤΩΝ ΕΞ ΚΑΙ ΔΕΚΑ ΗΜΕΡΩΝ» Κάτω από την επιγραφή σε ορθογώνιο πλαίσιο, εικονίζονται σε ανάγλυφη μορφή και σε αρκετή καλή κατάσταση, αριστερά ιππέας με πώγωνα και κοντό δόρυ, ενώ δεξιά κατέναντι αυτού επί ίππου νεανίας. Στα πόδια του ίππου του ανδρός, φαίνεται να συντρέχει σκύλος, ενώ κάτω από τα πόδια του μικρού εικονίζεται αγριόχοιρος. Στο ενδιάμεσο των ιππέων, εικονίζεται ανάγλυφη παράσταση κορμού δέντρου που είναι περιζωμένος με δικέφαλο φίδι. Ο αρχ. Αρβανιτόπουλος ανάγει αυτό το έργο γύρω στον 2ο αι. μ.Χ.. Πρόκειται για στήλη από λευκό και γυαλιστερό μάρμαρο που στο άνω μέρος καταλήγει σε τριγωνικό αέτωμα με γράμματα, κάτω δε από αυτό κι εντός τετραγώνου πλαισίου, εικονίζει σε ανάγλυφη μορφή, ιππέα γυμνό που μόνο στο επάνω μέρος φαίνεται ν’ ανεμίζει κακότεχνα η χλαμύδα. Το άλογο φαίνεται να τρέχει, ενώ ο ιππέας κρατεί στο δεξί του χέρι ακόντιο. Μπροστά του ίσταται η ΑΡΤΕΜΩ και ενδιάμεσα εικονίζεται το δέντρο με το ιερό φίδι. Θα πρέπει να έχει χαραχθεί γύρω στο 150 π.Χ.Στο επάνω μέρος είναι χαραγμένα τα γράμματα: «ΑΡΤΕΜΩ ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΝ ΤΟΝ ΕΑΥΤΗΣ ΥΙΟΝ ΗΡΩΑ»

Αγρίππας Κλαούϊος – Ταμίας, Αδαίος -Πατήρ ταμίου Ευδήμου, Αδέα -Απελευθέρα, Άδυμος -Ταμίας, Αλέξανδρος Τίτος Μαίκιος -Ταμίας, Αμύντας Φιλίππου -Βασιλεύς, Αντιγένης -Ταμίας, Αντιγένης -Απελέυθερος Ευδήμου, Απολλώνιος -Ήρως αποθανών, Αριστόβουλος -Πατήρ ταμίου, Αριστοτέλης -Πατήρ ταμίου, Αρτεμώ -Μήτηρ αποθαντόντος Απολλωνίου, Αρχέλοχος -Πατήρ Ελευθερωτού, Αφροδείτη -Απελευθέρα Διονυσίου, Δημόφιλος -Ήρως αποθανών, ανήρ Φίλας, Επίγονος Σωπάτρου -Ταμίας, Εύδημος Αδαίου -Ταμίας, Ζωσώ -Απελευθέρα αυτοβούλου, Θεόδωρος Παυσανίου -Ταμίας, Ισίων -Απελεύθερος, Λάρης -Ελευθερώτης Φιλίππας, Νέρβας -Αυτοκράτωρ, Νικόλαος Ευθηδήμου -Ταμίας, Πολυξένα Ευηθίδου -αποθανούσα, Φίλα -Αναθείσα είναι μερικά πρόσωπα της Δολίχης από τα οποία συγκέντρωσε ο ερευνητής ο Σπ. Μπούμπας. [16]

_______________________________________

Υποσημειώσεις

1. Λιόλιος (2010).
2. σ.τ.σ. Getzel M. Cohen. Η Δολίχη ήταν μια αρχαία ελληνική πόλη στην βόρεια Συρία. Βρισκόταν στην Σελευκίδα και πιο συγκεκριμένα στην επαρχία της Κυρρηστικής. Από την Δολίχη περνούσε η εμπορική οδός που ένωνε την Γερμανίκεια με το Ζεύγμα του ποταμού Ευφράτη. Η πόλη ιδρύθηκε κατά τους ελληνιστικούς χρόνους (μάλλον στην αρχή), από Θεσσαλούς αποίκους της ομώνυμης πόλεως στην Περραιβία της Θεσσαλίας. Οι παλαιότερες μαρτυρίες για την Δολίχη ξεκινούν από τον δεύτερο αιώνα μ.Χ., όπως και η νομισματοκοπία της. Ένας όμως ροδιακός αμφορέας προδίδει ανταλλαγή εμπορευμάτων με την λεκάνη του Αιγαίου, κατά τον 3ο και 2ο αιώνα π.Χ. Η συριακή Δολίχη έμεινε στην ιστορία για την ιδιότυπη λατρεία του Διός Δολιχηνού. Επρόκειτο για την συγχώνευση της ελληνικής θεότητος του Διός με την φοινικικο-βαβυλωνιακή του Βάαλ. Στον ναό του Διός Δολιχηνού, η νέα θεότητα παριστανόταν με διπλό πέλεκυ και κεραυνό και εθεωρείτο ως θεός του πολέμου και της νίκης. Επίσης και η βαβυλωνιακή θεότητα του καιρού Χαντάντ (Hadad) είχε προσλάβει ελληνικό χαρακτήρα: στο εξής απεικονιζόταν να κάθεται πάνω σε ταύρο με διπλό πέλεκυ και μια δέσμη κεραυνών. Μετά την κατάρρευση του κράτους των Σελευκιδών από τους Ρωμαίους του Πομπηίου το 64 π.Χ., η λατρεία του Διός Δολιχηνού μεταφέρθηκε σε ολόκληρη την ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Φαίνεται ότι οι Σασσανίδες Πέρσες του Σαπώρ Α΄ κατέστρεψαν το ιερό του Διός και η λατρεία άρχιζε σταδιακά να παρακμάζει από τα μέσα του 3ου αιώνα μ.Χ. Πρόκειται για την σημερινή Dülük στα σύνορα Τουρκίας -Συρίας.
3. Τσιάκα (2012).
4. Τσιάκα (2012).
5. Μπούμπας (2000).
6. Τσιάκα (2012).
7. Μπούμπας (2000)
8. Τσιάκα (2012).
9. Δεριζιώτης (2007), Κουγιουμτζόγλου (2008 και 2009).
10. Τσιάκα (2012).
11. Μπούμπας (2000).
12. Ό.π.
13. Ό.π.
14. Ό.π.
15. Ό.π.
16. Ό.π.

Βιβλιογραφία

Getzel M. Cohen. The Hellenistic settlements in Syria, the Red Sea Basin, and North Africa.
Δεριζιώτης, Λ. & Κουγιουμτζόγλου, Σπ. 2007. Θεσσαλικό Ημερολόγιο. τ. 51. Λάρισα.
Λιόλιος, Θ. 2010. Περραιβία. Κατερίνη: Όλυμπος.
Μπούμπας, Σπ. 2000. Το Περραιβικόν Γένος και ο Όλυμπος. Αθήνα: Ειδική Εκδοτική Α.Ε.Ε.Β.Ε.

Ηλεκτρονικές Πηγές

Κουγιουμτζόγλου, Σπ. 2008. Τα αρχαιολογικά ευρήματα από το Καστρί της Δολίχης. Πολιτιστικός Σύλλογος Δολίχης.  https://dolihi.gr/politistika/festival-perraiviki-tripolis
Κουγιουμτζόγλου, Σπ. 2009. Τα αρχαιολογικά ευρήματα από το Καστρί της Δολίχης. Πολιτιστικός Σύλλογος Δολίχης.  https://dolihi.gr/politistika/festival-perraiviki-tripolis
Τσιάκα, Ασ. 2012. Ευρήματα και ανασκαφές από την Δολίχη και την ευρύτερη περιοχή. Πολιτιστικός Σύλλογος Δολίχης.  https://dolihi.gr/politistika/festival-perraiviki-tripolis