Όλυμπος-Δωδεκάθεο

Ο Όλυμπος

Οι Περραιβοί, που έπαιξαν βασικό ρόλο στο θέμα της Θεογονίας, ήταν οι πρώτοι, πιθανόν, που λάτρεψαν τον Πελασγικό Δία και τον τοποθέτησαν πάνω στις φοβερές κορφές του Ολύμπου. Είναι  πιθανό να τοποθέτησαν τους Θεούς στον Όλυμπο λόγω της επιβλητικότητας του όγκου του, της αγριότητας των δασών του και των χαραδρών του ή ίσως από την εκπεμπόμενη λάμψη των κορυφών του και των διάφορων έντονων γεωλογικών φαινομένων που έλαβαν χώρα στον Όλυμπο και στη γύρω περιοχή. Όλα τα παραπάνω ίσως έκαναν τον απροστάτευτο Πελασγό –Περραιβό να δει με δέος τον  Όλυμπο όπου θα βρισκόταν σίγουρα κάποια θεότητα που θα  τα προκαλούσε όλα αυτά. Καθώς οι Περραιβοί ήρθαν σε επιμειξία με τους Πίερες, και στη συνέχεια με τους Αιολείς της Θεσσαλίας, μετέδωσαν τη θεότητα του Διός σε αυτούς και δια μέσω αυτών εξαπλώθηκε η θεότητα προς το Νότο, τον Παρνασσό και τον Ελικώνα. Εκεί από τους αοιδούς εξυμνήθηκαν οι θεότητες, καλλιεργήθηκαν στην ψυχή του λαού κι έτσι προέκυψε η θεότητα του Ολύμπου, όπως την ύμνησαν ο Όμηρος και ο Ησίοδος.

* Η ανάμειξη των Περραιβών με τους Πίερες και Αιολείς συμπεραίνεται από την Αργοναυτική Εκστρατεία κατά την οποία πήραν μέρος ο Ορφεύς από  την Πιερία και οι Περραιβοί: ο Μόψος  -γιος του Αμπύκος και της Αρηγονίδος ως Μάντις της εκστρατείας και ο Άζωρος ως πηδαλιούχος του πλοίου.

* Η σταθερή ένωση και συγχώνευση των κατοίκων της πεδινής Περραιβίας με τους Αιολείς της Θεσσαλίας διαπιστώνεται ακόμη και σήμερα, διότι παρά τις χιλιετίες που πέρασαν και τους τόσους κατακτητές (Ρωμαίοι- Τούρκοι), η γλωσσική προφορά των σημερινών κατοίκων της έχει φανερά σημάδια της Αιολικής διαλέκτου. Οι Αιολείς χρησιμοποιούσαν το «ου» αντί του «ο» και οι Δωριείς τα «α» αντί του «η».

Ο Όλυμπος από τα πανάρχαια χρόνια κρατούσε τους ανθρώπους κοντά του, λόγω της πυκνής βλάστησης προς τη Μακεδονική πλευρά του και η κατακράτηση του χιονιού και των πάγων στις χαράδρες που καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού προσφερόταν στους ανθρώπους για να δροσίζονται ή να ανακουφίζονται σε στιγμές υψηλού πυρετού. Μέχρι και σήμερα σε ορισμένα σημεία του Ολύμπου το χιόνι δεν λιώνει ούτε το καλοκαίρι.

Στο Μύτικα, στην ψηλότερη κορυφή, τοποθέτησαν το ολόχρυσο παλάτι των θεών με το Δία να παρακολουθεί τον κόσμο. Στο απέναντι του Μύτικα ύψωμα, που και σήμερα καλείται «Σχολειό», είχαν τοποθετήσει το σχολείο των Θεών και κάπου στο βάθος του «Καζανιού» τοποθέτησαν το εργαστήρι του Ηφαίστου. Στην κορυφή του Αϊλιά τοποθέτησαν τους μικρότερους Θεούς.

Παρόλο που η έννοια του Δωδεκάθεου συνελήφθη και ενθρονίστηκε από τους Περραιβούς, οι δραστηριότητες των Θεών αναφέρονται σε μακρινούς από τον Όλυμπο τόπους. Αυτό συμβαίνει μάλλον γιατί η περιοχή γύρω από τον Όλυμπο δεν έβγαλε τους «μεγάλους ιστορικούς».

Στο Πύθιο οι Περραιβοί δημιούργησαν το Μαντείο του Πυθίου Απόλλωνα σε σπηλιά έξω από το Πύθιο. Κατά τη μαρτυρία του Πλουτάρχου το Μαντείο αυτό σωζόταν μέχρι τα χρόνια της εισβολής των Ρωμαίων στη Μακεδονία. Άλλο ιερό που τοποθετήθηκε στον Περραιβικό χώρο είναι αυτό που αναφέρεται από τον Όμηρο ως ΔΩΔΩΝΑΙΟΥ ΔΙΑ ΠΕΛΑΣΓΙΚΟΥ. Νομίσματα που βρέθηκαν απεικονίζουν το Δωδωναίο στεφανωμένο με κλαδιά δρυός. Κατά τον Όμηρο οι Περραιβοί κατοικούσαν  γύρω από την κακοχείμωνη Δωδώνη, δηλ. τον σημερινό Αμάρμπεη, τμήμα των Χασίων, και οι στίχοι στην ΙΛΙΑΔΑ του Ομήρου που ο Αχιλλέας επικαλείται τον ΔΩΔΩΝΑΙΟ ΔΙΑ ΠΕΛΑΣΓΙΚΟ να του δώσει τη νίκη κατά τον πόλεμο της Τροίας είναι εμφανές ότι εννοεί την Περραιβική Δωδώνη.

Από την Ομήρου ΙΛΙΑΔΑ  –  ΡΑΨΩΔΙΑ  Π΄

Ζεῦ ἄνα, Δωδωναῖε, Πελασγικέ, τηλόθι ναίων,
Δωδώνης μεδέων δυσχειμέρου· ἀμφὶ δὲ Σελλοὶ
σοὶ ναίουσ’ ὑποφῆται ἀνιπτόποδες χαμαιεῦναι.
ἠμὲν δή ποτ’ ἐμὸν ἔπος ἔκλυες εὐξαμένοιο,
τίμησας μὲν ἐμέ, μέγα δ’ ἴψαο λαὸν Ἀχαιῶν,
ἠδ’ἔτι καὶ νῦν μοι τόδ’ἐπικρήηνον ἐέλδωρ

Μετ.: [Δία της Δωδώνης, βασιλιά, πελασγικέ, που μένεις μακριά και κυβερνάς την παγερή Δωδώνη τριγύρω σου ζουν οι Σελλοί, οι δικοί σου προφήτες, που κοιμούνται καταγής, ανιφτόποδοι· κι άλλοτε εισάκουσες την προσευχή μου και με τίμησες, τιμωρώντας ανελέητα τους Αργίτες· όμοια και τώρα αυτό το θέλημα μη μου το αρνηθείς.]

Εξάλλου η Ηπειρωτική Δωδώνη χτίσθηκε ως νέο Μαντείο σε ανάμνηση της Δωδώνης και του Δία πάνω στα ίδια πρότυπα με το Μαντείο του Δωδωναίου Πελασγικού Δία, της Περραιβίας. Αυτό έγινε όταν οι Περραιβοί από την πεδινή Περραιβία εκδιώχθηκαν από τους Λαπίθες και ένα μέρος από αυτούς κατέφυγε στην ορεινή Περραιβία ενώ ένα άλλο μέρος προς τα εσπέρια της Πίνδου, στο Ν. Ιωαννίνων. Σήμερα παραμένει άγνωστη η ακριβής τοποθεσία του Μαντείου Δωδωναίου Πελασγικού Δία.

Άλλο Ιερό Μαντείο ήταν των Λειβηθρίδων Μουσών όπου σε κάποιο σπήλαιο στα Λείβηθρα γεννήθηκε ο Ορφέας όπως ο ίδιος ομολογεί, (στην περιοχή του μοναστηρίου της Παναγίας Κανάλων στην Καρυά Ολύμπου) και ένα Ιερό επίσης θα πρέπει να τοποθετηθεί στην χαρακτηριστική κορυφή του Ωτολόβου (Διάβας Κουκούλι).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Μπούμπας, Σπ. 2000. Το Περραιβικόν Γένος και ο Όλυμπος. Αθήνα: Ειδική Εκδοτική Α.Ε.Ε.Β.Ε.